Sakramento Uno

29/08/2011 § Mag-iwan ng puna

at hindi natin ito ginusto

sa bawat
patak
ng tubig
na dumarampi sa ating
bunbunan

ay dumadaloy
	ang ating
                 pagtutol
n a k a p a n r i r i n d i
				   	          ang
ating
					          pag-iling

kasabay ang		pag-iwas
sa galing-langit
(mula sa mga binuksang bintana ng langit)
na tubig

hindi nya pinakikinggan ang ating
daing
patuloy ang kanyang pagbuhos
	     ang kanyang pagbuhos
	     ang kanyang pagbuhos
syang makapangyarihan
(pinakamakapangyarihan)
daw
na lalaki

sapagkat ipinagkanulo
tayo ng ating
Ama
- sa paanong paraan
pa nga ba, natin i t a t a w i d
na
hindi
nga
natin
ito
ginusto

subalit, meron nga
raw
tayong Kasalanan
kaya't nararapat
lamang na tayo ay-
:
:
:
:
:
:
:malunod
sa kamangmangan

at sa paglipas ng
uuunnnooosss ay bahaghari
raw
ang ating mamamasdan
- tama,
masarap titigan
ngunit di kailanman natin
ma(pang)hahawakan

tama, masarap matulala
sa mahikal
na pitong kulay ng pag-asa,
ng muling-pagkabuhay,
ng nakakasilaw
(nakakabulag)
na paglalaro sa mga ilaw,
kumpara sa
p/i/n/a/t/a/y
/p/i/n/a/p/a/t/a/y nating daigdig!

at Henesis
pa lamang ito
ng d a n t a o n g
Paniniwala sa
kalokohan…

[Agosto 29, 2011; binyag ng pinsan kong si Costly! haha]

Advertisements

Pormalistikong Pagsusuri sa Tulang “Paaralan” ni Axel Pinpin

16/08/2011 § Mag-iwan ng puna

Marahil ay pamilyar lamang ang pangalang Axel Pinpin bilang isa sa mga bilanggong-pulitikal na kabilang sa Tagaytay 5. Ngunit si Antoy, bukod sa pagiging isang masigasig at magaling na lider-aktibista at organizer, ay isa ring mahusay na manunulat. Ang tula n’yang “Paaralan” ay una kong namalas sa isang forum noong 2009 sa UP – Manila nang ito ay kanayng itanghal. Bagaman napahanga ako ng naturang tula (at sa kanya mismong pagtula), ay hindi ko pa noon kilala si Antoy bilang isang makata. Saka pa lamang ako magiging interisado sa kanyang mga tula nang makakuha ako ng kopya ng koleksyon ng kanyang mga akda, ang “Tugmaang Matatabil: Mga Akdang Isinulat sa Libingan ng mga Buhay.” At dahil sa pulitikal na aspeto pinakamahusay at pinakamay-saysay ang kanyang mga sulatin, nais ko na magsilbing halimbawa ang pagsusuring ito na maski sa porma ay abante ang kanyang mga katha.

Sa simula, sa pagbasa sa pamagat ng tula, ay tila wala ritong bago at kakaiba. Simple at karaniwan lamang ang iisang salitang pamagat nito: Paaralan. Sa isang banda ay bumabagay ito sa simple at pangkaraniwan ding wika ng tula – kumbersasyonal pa nga. Subalit, kabaligtaran naman nito ang taglay nitong lalim. Kakaiba ang tula sa kadahilanang itinuturing na subersibo ang lamanin nito at bago naman sapagkat magaan at halos kaswal ang paghawak nito sa kanyang karaniwa’y seryosong tema.

Walang sukat na sinunod ang tula, subalit mayaman naman ang tula sa internal na tugmaan. Nagkalat ang mga salitang magkakatugma sa bawat saknong. Makikita ito sa pagpansin na ultimo mga scientific name ay nagawan ng paraan na ipagtugma sa ibang mga salita:

“ang ugnayan ng palay (na ang scientific name ay Oryza sativa)

na pinagtatamasaan ng mga panginoong maylupa

sa Pyudalismo,

ang ugnayan ng lansones (na ang scientific name ay Lansium domesticum)

na isinugal nang patalo ng gobyerno sa “malayangkomersyo,”

sa Burukrata-Kapitalismo,”

Bukod sa epektibong paggamit sa malayang taludturan ay epektibo rin ang paggrupo sa mga linya sa tatlong mahahabang saknong na ipinangalan sa tatlong magkakaibang klase (Horti 31, LRP, at Practical Arts). Ang epekto nito, na kung itatambal sa “Paaralan” nitong pamagat, ay tila mga klasrum na nagri-representa naman sa bawat yugto ng kamulatan ng persona. Ito ay isa pa sa mga mapapansin sa bawat pag-usad ng bawat saknong: ang tila-pagkakaroon-ng-gulang ng persona – pag-mature. Pinakamaliwanag ito sa paggamit ng imahe ng alak at inuman; sa unang saknong ay makikita pa ang pagkalulong sa alak, sa kabila ng pagpasok sa klase, ng persona: “pumasok akong pagiray-giray / dahil lango pa ako sa Tanduay.” Sa ikalawa naman ay makikita ang lebel ng kontrol ng persona sa pag-inom, at paggamit dito bilang isa lamang “prente:” “pumasok akong bitbit ang Tanduay at pulutan / para magsilbing prente at gawing disimulado ang pag-aaral.” At sa huli namang saknong: “pumasok akong nagmamartsa;  / hulas sa kalasingan ng burgesya at handa sa agham ng pakikibaka.” ay mamamalas ang tiyak na kontrol dito. Hindi naman sa sinasabi kong pang-isip-bata lamang ang pag-inom, subalit may ganitong epekto ito sa tula.

Alinsabay ng tila pag-mature ng trato sa pag-inom, ay ang unti-unti rin namang paglabas sa apat na sulok ng silid-aralan ng klase. May ganitong epekto dahil sa paggamit sa pangalan ng mga klase sa paggrupo nga sa mga saknong. Ang unang saknong, Horti 31, ay Horticulture 31, isa itong klase sa kolehiyo ng mga kursong may kinalaman sa agrikultura, na itinuturo sa loob ng mga unibersidad. Ang ikalawa naman, LRP, ay Lipunan at Rebolusyong Pilipino, na isa ring kurso, yun nga lamang ay pumapatungkol sa mga ideya at katotohanang hindi itinuturo sa loob ng kadalasa’y reaksyonaryong mga eskwelahan. At ang panghuli, Practical Arts, ay tumutukoy naman sa praktikal na buhay. Sa katunaya’y mas makikita ang paglabas na ito sa literal na pagbabago-bago ng lugar na pinangyayarihan ng bawat klase; una “Sa isang klasrum sa Department of Plant Science,” ikalawa, “Sa isang arkiladong UG-house / sa baryong di-maaring banggitin kung saan,” at ikatlo sa “Sa maraming taniman ng maglulupa at piketlayn ng – hindi Tanduay – / kundi’y Nestle sa Cabuyao,” – halatang-halata ang pag-unlad ng bawat setting.

May isa pang interesenteng bagay tungkol sa pagkakahati-hating ito ng tula –  sa panghuli kasing hati (Practical Arts), ay may dalawang linya ang nakahiwalay. “Tatapusin ko ang diskurso / at kikilalanin ang pangako at katiyakan ng Diktadurya ng Proletaryado.” Ito, ay maaring tignan bilang ang pinaka-matinding pagpapahiwatig ng tula ng paglabas ng estudyante sa kanyang silid-aralan; na wag siyang magpakulong sa mga sulok ng kanyang paaralan.

Pagdating naman sa biswal na istruktura, ay mapapansin ang tila gradwal ding di-pagkakapantay-pantay o kaguluhan ng haba ng mga linya. Ito naman, na alinsunod pa rin sa papalabas-nang-palabas-sa-kwarto na tema, ay maaring basahin bilang pagkilala na ang isinusulong ng tulang pagbabago (“na kapag namukadkad ay tulad ng pumupulang tagumpay – / sa Sosyalismo.” at “Tatapusin ko ang diskurso / at kikilalanin ang pangako at katiyakan ng Diktadurya ng Proletaryado.”) ay may isang mahaba at masalimuot na daanan. Gayunpaman, dahil ang pagkawala ng huling dalawang linya mula sa nai-establish n’yang pagka-kahon, ay may tonong kaparis ng pagluwag ng hininga, marahil ay ito nama’y nagpapahiwatig ng pagiging sapat o worth it ng patutunguhan sa pagtahak sa naturang daan.

Sa ganang akin ay sapat na itong katibayan upang masabi na sa porma pa lamang ay mabigat na ang naturang tula Axel.

(nasa ilalim ang tula na paksa ng pagsusuri)

« Read the rest of this entry »

Mga Tagapagpabago

16/08/2011 § Mag-iwan ng puna

Ang pelikulang ‘Transformers: Dark Side of the Moon’ ay umiikot sa nagaganap na mala-civil war sa pagitan ng dalawang paksyon ng mga Transformer: ang Autobots at Decepticons; at ang pagkakadamay dito ng mga Amerikano. Pangunahing sanhi ng tunggalian ay ang, sa palagay ko, matinding kagustuhan ng mga Decepticon – pangunahin ni Sentinel Prime (o marahil ay s’ya nga lamang) – ng lubos na kasarinlan ng mga Transformer mula sa mga tao, na kabaligtaran naman ng nais ng mga Autobots – pangunahin naman ni Optimus Prime – na ang hinahangad ay ang protektahan o pagsilbihan pa nga (kahit na sa kapinsalaan ng kanilang mga kapwa Autobots at Transformers) ang mga Amerikano.

Masasabing pasok sa popular na kultura ang pelikula dahil sa, una ay pagiging agad-agad nitong available (para sa mga may sapat na salapi): mayroong trailer sa mainstream TV channels at mga estasyon ng radyo, ipinapalabas sa kalakhan ng mga malalaking mall sa buong bansa (sa mundo pa nga), at maari ring i-download at mapanood gamit ang internet.

Ikalawa, ay ang pag-cater ng pelikula sa interes ng pangunahing uri na kukonsumo rito. Sa simula pa lamang ay na-establish na ang pagiging middle-class/peti-burges ng bida: sa simula ay kailangang maghanap ng trabaho, kalaunan ay nagtrabaho bilang isang mala-messenger, at hindi man ipinapakita ay may kakayahang buhayin ang sarili (wala namang eksenang nagutom ang bida, o kahit na sinong tauhan), pagtatampok sa mga kotse (ang mga Transformers mismo at ang trabaho ni Carly) na isang pag-aaring uring peti-burges pataas lamang ay may kakayahang magkaroon. Maski na malayo sa pagiging uring pinakanakakarami, ito pa rin ang may pinakamaraming bilang na uri kung ang magiging batayan ay ang kakayahang gumastos para manood ng mahigit-isang-daang-pisong pelikula sa sine (o magbayad ng internet connection).

At ikatlo, ay ang paghahalo-halo sa mga sari-saring kategoryang pampelikula sa pagtatangkang maging relatable sa pinakamalaking bilang ng manonood. Maaring ituring na (1) ‘science fiction’ ang pelikula dahil sa pag-explore nito sa posibilidad ng mga malay na AI na may anthropomorphic hardware/makina, inter-galactic na pagbyahe, extra-terrestrial life, at teleportation; (2) ‘action’ dahil sa pagtatampok nito sa napakaraming labanang gumagamit pa nga ng sari-saring sandata: baril, pasabog, espada, kamao, eroplano, atbp.; (3) ‘romance’ dahil sa pagtutok sa side-story nina Sam at Carly, na kaalinsabay ang daloy ng pangunahing kwentong tungkol sa mga Transformers; (4) ‘comedy’ dahil sa pailan-ilang nakakatawang eksenang madalas ay hatid nung dalawang maliliit na Transformer at, sa isang rasistang paraan, ng “Asian” na katrabaho ni Sam; at (5) ‘historical drama’ dahil sa paggamit sa mga makasaysayang tauhan at kaganapan gaya ng 1960s Space Race, 1969 Moon Landing, Apollo 11 spaceflight, ng dating pangulo ng Amerikang si John F. Kennedy, ng mga astronaut na sina Neil Armstrong, Buzz Aldrin, at Michael Collins.

Kaintri-intriga ang ipinapahiwatig na uri ng moralidad ng ikatlong pelikulang ito sa Transformers franchise. Una ay ipinahiwatig na ayos lamang ang pagpatay basta ang iyong pinapatay ay masama. Kapansin-pansin ito sa background music pa lang ng pagpatay sa Autobots at Decepticons – malungkot at mabigat sa pandinig ang musika sa muntik nang pagpatay kay Bumblebee sa harapan ni Sam, ngunit victorious naman ang tono nang halos minasaker na ni Optimus Prime ang mga Decepticon.

Ngunit hindi pa ito ang pinakakakaiba sa moralidad na ipinepresenta ng pelikula. Sa aking palagay kasi, ang dahilan ni Sentinel Prime para dalhin ang Cybertron sa planetang Earth, kahit na mapatay ang maraming tao sa proseso, ay isa lang naman, sa perspektiba ng isang Transformer na nagmula sa naturang planeta, ay rasyunal – kundi pa nga’y mapagpalaya para sa kanilang mga kalahi! Ika nga n’ya: “In Cybertron, we are gods of our own existence! While in this planet, we are treated as… machines!” Kaya nga, hindi ko makuha ang dahilan ng mga Autobots para pagsilbihan ang mga Amerikano at patayin ang kanilang mga kalahi; para sa akin, ay para itong pagpatay ng mga taong animal rights extremist (kung meron mang ganon) sa mga kapwa nila tao; o di kaya ay katumbas ng pagkakanulo ni Dylan Gould (at ng pamilya niya) sa mga Amerikano!

Nagkasaysay lamang itong lahat nang, sa kapipilit kong maintindihan, mapagtanto kong maari pa lang representasyon ng uring manggagawa ang mga Transformers. Kagaya kasi ng pinaka-aping uri sa ilalim ng kapitalistang ekonomiya ay itinuturing din silang makina lamang – mga pagkukunan ng labor para sa produksyon; at mga alien dala ng matinding alienation sa lipunang may kulturang hindi naman sila nakikita o pinakikinggan. Sa ganitong pagtingin, mahahati ang Transformers sa mga sawa na sa pang-makinang trato at handang kumilos maski pumatay para palitan ang sistemang ito (pagpalit ng Cybertron sa Earth), ang mga Decepticon; at ng mga kontento naman at handa ring pumatay para lang mapanatili ang naturang pag-iral, ang mga Autobot.

Sa natura pa ring pag-intindi ay masasabing ultra-Amerikanismo ang isinusulong ng pelikula. Kasi, muli, ay wala nga namang ibang motibasyon ang mga Autobot para paslangin ang mga kalahi nito kundi para protektahan ang “liberty” ng Amerika (ika nga ni Optimus: “For the sake of liberty, we bring this war to an end.”). Tila ito ang gustong sabihin ng pelikula: anuman ang konteksto ng iyong gagawin, basta para ito sa bansang Amerika (maski na pumatay ka ng mga ka-uri mo), ito ay mabuti – ganito katindi ang makitid na nasyonalismo ng Hollywood; ni hindi pa ito ‘Captain America.’ Sa wakas nga ng kwento, habang nag-bi-victory-speech si Optimus ay makikita ang, bagaman may punit, wumawagayway na bandila ng Amerika.

Kaakibat ng pagbasa sa mga Decepticons bilang mga proletaryadong rebolusyonaryo, sa Autobots bilang mga reaksyunaryong taksil sa uri, at ang pagpapakita ng pelikula ng mensahe na matatalo at hindi magtatagumpay ang mga Decepticons, ay ang pagkalantad ng pangkalatahang reaksyunaryo naman talagang katangian ng buong pelikula. Dahil pa nga sa isang linya ni Sentinel Prime (“How dumb you are Autobots, you simply do not understand that the needs of the many outweigh the needs of the few”) ay nagkaroon pa ako ng palagay, (siguro ay dala lang rin ng kapapanood pa lang ng X-Men: First Class), na ang naturang pelikula ay isa lang rin pinagkakakitaang propaganda ng Amerikanong kapitalismo laban sa “pulang” (pula rin ang kulay ni Sentinel Prime) sosyalismo. Kung tutuusin ay kauna-unawa ang ganitong interpretasyon lalo na’t napaka-negatibo ng pagsasalarawan sa mga Decepticons (maniacal, makasarili, ultimo kulay ay maiitim, bayolente, atbp.).

Dahil dito ay tiyak namang malayo ito sa interes ng masa. Sa simula pa lamang ay naka-cater ang pelikula sa mga kukonsumo ritong peti-burges na, gaya nga ng nabanggit na kanina, ay hindi naman ang kalakhan. At, bukod sa umiilalim nitong pahiwatig na mabuting panatilihin ang mapang-aping “liberty” sa ilalim ng indibidwalistikong kapitalismo (kung saan lubos-lubos na pinahahalagahan ang indibidwal…) sa Amerika, ay maari namang ituring na isang mabutingpahiwatig na kaya lamang mabibigo ang mga Decepticon ay dahil sa pagiging makasarili (isang ugaling pinapaburan nga ng kapitalismo, na sa pelikulang ito ay ikinakaila nito) – mapapaslang naman kasing talaga ni Sentinel Prime si Optimus Prime kung hindi nagpasulsol si Megatron kay Carly na umepal at “agawin” ang pamumuno kay Sentinel: na sa tamang pamumuno at pag-uugali ay hindi mabibigo ang mga Decepticon sa pagsasakatuparan ng pangarap na manirahang hindi parang mga makina sa Cybertron.

[Agosto 4, 2011; para ito sa klase sa Panitikan at Popular na Kultura, may guide questions, gusto ko lang i-share at magnhingi (sana) ng reaksyon kasi hindi ako kumbinsido sa suri, parang OA, haha]

Where Am I?

You are currently viewing the archives for Agosto, 2011 at Akdaan.